બિલ રજૂ કર્યા બાદ સ્પીકર ઓમ બિરલા આ બિલને સંસદની સંયુક્ત સમિતિને મોકલવા વિનંતી કરી શકે છે
નવીદિલ્હી, તા. 16
દેશમાં લોકસભા અને વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ એકસાથે કરાવવા માટે લાવવામાં આવી રહેલું બંધારણ સંશોધન બિલ મંગળવારે 17 ડિસેમ્બરે લોકસભામાં રજૂ કરવામાં આવી શકે છે. નોંધનીય છે કે આ બિલમાં એવી જોગવાઈ છે જેમાં લોકસભાની ચૂંટણીની સાથે વિધાનસભાની ચૂંટણી પણ થઈ શકે નહીં. આ જોગવાઈમાં ખાસ સંજોગોમાં અલગ-અલગ લોકસભા અને વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ યોજવાની શરત જણાવવામાં આવી છે. દેશમાં લોકસભા અને વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ એકસાથે કરાવવા માટે લાવવામાં આવી રહેલું બંધારણ સંશોધન બિલ મંગળવારે 17 ડિસેમ્બરે લોકસભામાં રજૂ કરવામાં આવી શકે છે. નોંધનીય છે કે આ બિલમાં એવી જોગવાઈ છે જેમાં લોકસભાની ચૂંટણીની સાથે વિધાનસભાની ચૂંટણી પણ થઈ શકે નહીં. આ જોગવાઈમાં ખાસ સંજોગોમાં અલગ-અલગ લોકસભા અને વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ યોજવાની શરત જણાવવામાં આવી છે.
આ બિલ નવી કલમ 82અ દાખલ કરવાની દરખાસ્ત કરે છે, જેમાં લોકસભા અને તમામ વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ એકસાથે કરાવવાની જોગવાઈ છે, અને કલમ 83 (સંસદના ગૃહોનો સમયગાળો), કલમ 172 (રાજ્ય વિધાનસભાની અવધિ) અને કલમમાં સુધારાનો પ્રસ્તાવ છે. 327 (ચૂંટણીના સંદર્ભમાં જોગવાઈઓ કરવાની સંસદની સત્તા)માં સુધારો કરવામાં આવશે. તે એ પણ જોગવાઈ કરે છે કે તેના અધિનિયમ પછી, સામાન્ય ચૂંટણી પછી લોકસભાની પ્રથમ બેઠકની તારીખે રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા એક સૂચના જારી કરવામાં આવશે. સૂચનાની તે તારીખને નિયત તારીખ કહેવામાં આવશે. લોકસભાનો કાર્યકાળ નિયત તારીખથી પાંચ વર્ષનો રહેશે. વિધાનસભાઓનો કાર્યકાળ નિયત તારીખ પછી અને લોકસભાની પૂર્ણ મુદતની સમાપ્તિ પહેલાંનો રહેશે અને વિધાનસભાનો કાર્યકાળ પણ લોકસભાના કાર્યકાળ સાથે સમાપ્ત થશે. ઉલ્લેખનીય છે કે દેશમાં આઝાદી બાદ કેટલાક વર્ષો સુધી લોકસભા અને વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ એક સાથે યોજાતી હતી. જેમાં 1951, 1957, 1962 અને 1967ની સામાન્ય ચૂંટણીઓ સાથે વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ પણ યોજાઈ હતી.
બિલ રજૂ કર્યા બાદ મેઘવાલ સ્પીકર ઓમ બિરલાને આ બિલ સંસદની સંયુક્ત સમિતિને મોકલવા વિનંતી કરી શકે છે, જેથી તેના પર ઊંડાણપૂર્વક ચર્ચા થઈ શકે. આ સમિતિની રચના પ્રમાણસર પ્રતિનિધિત્વના આધારે કરવામાં આવશે અને ભાજપ સૌથી મોટો પક્ષ હોવાથી તેનું અધ્યક્ષપદ આપવામાં આવશે. બિલની રજૂઆત દરમિયાન કેન્દ્રીય ગૃહ પ્રધાન અમિત શાહ હાજર રહે તેવી શક્યતા છે. અમિત શાહ ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ રામનાથ કોવિંદની આગેવાની હેઠળની ઉચ્ચ સ્તરીય સમિતિનો ભાગ હતા, જેણે એક સાથે ચૂંટણી યોજવાની ભલામણ કરી હતી. સંસદનું શિયાળુ સત્ર 20 ડિસેમ્બર 2024 સુધી ચાલશે. અગાઉ એવી ચર્ચા હતી કે આ બિલ સોમવારે લોકસભામાં રજૂ કરવામાં આવશે, પરંતુ એવું થયું નહીં. હવે એવું માનવામાં આવે છે કે આ બિલ મંગળવારે ગૃહમાં લાવવામાં આવશે.
એક રાષ્ટ્ર એક ચૂંટણી બિલને કેબિનેટની મળી છે મંજૂરી
12 ડિસેમ્બર, 2024 ના રોજ વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં કેબિનેટની બેઠકમાં ’એક રાષ્ટ્ર, એક ચૂંટણી’ બિલને મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. આ સમયગાળા દરમિયાન બે ડ્રાફ્ટ બિલને પણ મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. સરકારનો હેતુ લોકસભા અને વિધાનસભા ચૂંટણી અલગ કરવાનો છે.
બિલ પર લોકોના અભિપ્રાય અને વિપક્ષ સાથે વાતચીત
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર સરકાર આ બિલ પર સામાન્ય લોકોનો અભિપ્રાય પણ લેવાનું વિચારી રહી છે. આ અંતર્ગત બિલના મુખ્ય પાસાઓ અને તેના ફાયદાઓ પર ચર્ચા કરવામાં આવશે. સમગ્ર દેશમાં એક સાથે ચૂંટણી યોજવાની પ્રક્રિયા, ચૂંટણી વ્યવસ્થાપન અને જરૂરી તૈયારીઓ અંગે ચર્ચા કરવામાં આવશે. તેમજ વિપક્ષી પાર્ટીઓ સાથે વાતચીતની જવાબદારી કેન્દ્રીય રક્ષા મંત્રી રાજનાથ સિંહ, અર્જુન રામ મેઘવાલ અને કિરેન રિજિજુને સોંપવામાં આવી છે.
‘એક રાષ્ટ્ર, એક ચૂંટણી’ બિલનો મુદ્દો શું છે?
આ બિલ લોકસભા અને રાજ્યોની વિધાનસભાઓની ચૂંટણી એકસાથે કરાવવાની દિશામાં એક ઐતિહાસિક પગલું બની શકે છે. આ લાભો સરકાર દ્વારા જણાવવામાં આવી રહ્યા છે.
