પર્વતની ઉત્તરે લગભગ 80 કિમી દૂર ટિન્ગ્રી કાઉન્ટી કેન્દ્રબિંદુ : 190 થી વધુ ઘાયલ
લ્હાસા બ્લોકમાં 75 વર્ષમાં 21 વખત ભૂકંપ આવ્યો
ચીની મીડિયાના અહેવાલો અનુસાર, તિબેટના તિંગરીમાં ભૂકંપ લ્હાસા બ્લોક તરીકે ઓળખાતા વિસ્તારમાં તિરાડને કારણે થયો હતો, જે ઉત્તર-દક્ષિણ દબાણ અને પશ્ચિમ-પૂર્વ દબાણને કારણે થાય છે. ઉદાહરણ તરીકે, 1950 થી અત્યાર સુધીમાં, આ લ્હાસા બ્લોકમાં 6 કે તેથી વધુની તીવ્રતાના 21 ભૂકંપ નોંધાયા છે. ભૂકંપ પછી, માઉન્ટ એવરેસ્ટ તરફ જવાના માર્ગો બંધ કરી દેવામાં આવ્યા છે, જ્યાં મજબૂત આંચકા હિમપ્રપાતનું જોખમ વધારે છે.
નવીદિલ્હી, તા. 7
મંગળવારે માઉન્ટ એવરેસ્ટ નજીક તિબેટમાં એક શક્તિશાળી ભૂકંપ આવ્યો, જેમાં ઓછામાં ઓછા 130થી વધુ લોકો માર્યા ગયા અને 190 થી વધુ ઘાયલ થયા. ચીનના સત્તાવાળાઓ દ્વારા 6.8 અને યુએસ જીઓલોજિકલ સર્વે દ્વારા 7.1 ની તીવ્રતા તરીકે નોંધાયેલ ભૂકંપ, પર્વતની ઉત્તરે લગભગ 80 કિમી દૂર ટિન્ગ્રી કાઉન્ટીમાં સવારે 9:05 વાગ્યે ત્રાટક્યો હતો. નેપાળ, ભૂટાન અને ભારતના ભાગોમાં ભૂકંપના આંચકા અનુભવાયા હતા. આ ધરતીકંપ લ્હાસા બ્લોકમાં તિરાડને કારણે થયો હતો – એક વિસ્તાર જે નોંધપાત્ર ટેક્ટોનિક તણાવ હેઠળ છે. ભારતીય અને યુરેશિયન ટેક્ટોનિક પ્લેટોની સતત અથડામણને કારણે આ પ્રદેશ ધરતીકંપની પ્રવૃત્તિનું કેન્દ્ર છે, જે પ્રક્રિયા છેલ્લા 60 મિલિયન વર્ષોથી હિમાલયને આકાર આપી રહી છે.
તિબેટમાં છેલ્લા કેટલાક દાયકાઓમાં 1950માં 8.6ની તીવ્રતાનો ધરતીકંપ સહિત અનેક ધરતીકંપો જોવા મળ્યા છે. આ “સ્લેબ ટિયર” એ એક પ્રક્રિયા છે જેમાં ભારતીય પ્લેટનો ઉપલો પોપડો તેના ગીચ નીચલા પોપડાથી અલગ પડે છે, જેના કારણે આ પ્રદેશમાં નોંધપાત્ર ધરતીકંપો આવે છે. સિસ્મિક પ્રવૃત્તિ થાય છે. આ ભંગાણની પ્રક્રિયા તિબેટને બે ભાગમાં વિભાજિત કરી શકે છે, જો કે તે સપાટી પર કોઈ દેખીતી તિરાડો પેદા કરે તેવી શક્યતા નથી. આ વિસ્ફોટ પૃથ્વીની સપાટીની નીચે ઊંડે થાય છે અને તે વિસ્તારમાં ધરતીકંપની પ્રવૃત્તિને અસર કરી શકે છે. આ ટેકટોનિક વર્તણૂકની સંભવિત અસરને સમજવા માટે વૈજ્ઞાનિકો ધરતીકંપના તરંગો, ઊંડા સ્તરના ધરતીકંપો અને ગેસ ઉત્સર્જનનો અભ્યાસ કરી રહ્યા છે.
હિમાલય એ વિશ્વના સૌથી ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય રીતે સક્રિય પ્રદેશોમાંનો એક છે, જેમાં નોંધપાત્ર ધરતીકંપોનો ઇતિહાસ છે. વૈજ્ઞાનિકોએ ચેતવણી આપી છે કે પ્લેટોની સતત અથડામણ સિસ્મિક જોખમો વધારી રહી છે. મંગળવારે, ભૂકંપના કેન્દ્રથી 400 કિમી દૂર કાઠમંડુ, નેપાળ સુધી તીવ્ર આંચકા અનુભવાયા હતા, જોકે દેશમાં કોઈ જાનહાનિ નોંધાઈ નથી.
મંગળવારે પશ્ચિમ ચીન અને નેપાળના ભાગોમાં 7.1 તીવ્રતાનો ભૂકંપ આવ્યો હતો, જેમાં તિબેટમાં ઓછામાં ઓછા 126 લોકો માર્યા ગયા હતા, સેંકડો ઘરોને નુકસાન થયું હતું અને રસ્તાઓ પર કાટમાળ વિખેરાઈ ગયો હતો. ડઝનેક આફ્ટરશોક્સ વધુ દૂરના વિસ્તારોને હચમચાવી નાખ્યા, ઘણા લોકો કાટમાળ નીચે દટાયા. બચાવ કાર્યકરો તૂટેલી ઈંટોના ઢગલા પર ચઢી ગયા અને ભારે નુકસાન પામેલા ગામોમાં બચી ગયેલા લોકોને શોધવા માટે સીડીનો ઉપયોગ કર્યો. તિબેટ ચીનનો ભાગ હોવા છતાં, ઘણા તિબેટીઓ તેમના આધ્યાત્મિક નેતા દલાઈ લામાને વફાદાર રહે છે, જેઓ 1959માં ચીની શાસન સામે નિષ્ફળ બળવાથી ભારતમાં દેશનિકાલમાં રહ્યા છે.
આ ક્ષેત્ર લાંબા સમયથી તણાવનું કેન્દ્ર રહ્યું છે, પશ્ચિમી સરકારો અને માનવાધિકાર સંગઠનો ચીન પર અસંમતિને દબાવવાનો આરોપ મૂકે છે, તેમ છતાં તે આર્થિક વિકાસમાં ભારે રોકાણ કરે છે.
7000ની વસ્તીવાળા વિસ્તારમાં 1000 મકાનો ધરાશાયી થયા
એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે ભૂકંપના કેન્દ્રથી 20 કિલોમીટરની ત્રિજ્યામાં 27 ગામો છે, જ્યાં 7000થી વધુની વસ્તી છે. ચીની મીડિયાના અહેવાલો અનુસાર આ વિસ્તારમાં 1000 મકાનો ધરાશાયી થયા છે. રેસ્ક્યુ ટીમ આસપાસના ગામોમાં પણ બચાવ કામગીરી ચલાવી રહી છે, જેથી કાટમાળ નીચે ફસાયેલા લોકોને બચાવી શકાય. સોશિયલ મીડિયા પર સામે આવેલા વીડિયોમાં તોડી પાડવામાં આવેલી ઈમારતો, કાટમાળ, નાશ પામેલા રસ્તાઓ અને કાર જોઈ શકાય છે.
