પ્રથમ વખત બનશે કે જ્યારે કોઈ અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ પદ સંભાળ્યાના પ્રથમ વર્ષમાં ભારતની મુલાકાતે આવ્યા હોય : બંને દેશો વચ્ચે વ્યાપારિક મિત્રતાના અનેક દ્વાર ખુલશે
નવીદિલ્હી તા. 6
રિપબ્લિકન નેતા ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ, જેમણે ફરીથી અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિનું પદ સંભાળ્યું છે, તેમને આ વખતે ભારત આવવા માટે વધુ રાહ જોવી પડશે નહીં. ક્વાડ દેશો (અમેરિકા, ઓસ્ટ્રેલિયા, જાપાન અને ભારતનું સંગઠન)ના ટોચના નેતાઓની આગામી બેઠક ભારતમાં યોજાવાની છે. ભારતે આ કોન્ફરન્સની તારીખ નક્કી નથી કરી પરંતુ અગાઉ કહેવામાં આવ્યું છે કે સંભવત: જુલાઈ-ઓગસ્ટ, 2025માં સમિટની તારીખ નક્કી કરવામાં આવી શકે છે. જો બધુ બરાબર રહ્યું તો આ પ્રથમ વખત બનશે કે જ્યારે કોઈ અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ રાષ્ટ્રપતિ પદ સંભાળ્યાના પ્રથમ વર્ષમાં ભારતની મુલાકાતે આવ્યા હોય. જો ટ્રમ્પ સત્તા સંભાળ્યાના પ્રથમ વર્ષમાં ભારતની મુલાકાત લે છે, તો તે આવું કરનાર પ્રથમ રાષ્ટ્રપતિ બની શકે છે.
શીત યુદ્ધ યુગ (1950 થી 1990) દરમિયાન ભાગ્યે જ કોઈ અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ ભારતની મુલાકાતે આવ્યા હતા, પરંતુ છેલ્લા પાંચમાંથી પાંચ અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ ભારતની મુલાકાતે આવ્યા છે. તાજેતરમાં સપ્ટેમ્બર 2023 માં, યુએસ પ્રમુખ જો બિડેન જી-20 સમિટમાં ભાગ લેવા માટે નવી દિલ્હી આવ્યા હતા. જોકે, બિડેન દ્વિપક્ષીય સત્તાવાર મુલાકાતે ભારત આવી શક્યા નથી. ટ્રમ્પે 2020માં ભારતની મુલાકાત લીધી હતી, જે તેમના પ્રથમ કાર્યકાળના છેલ્લા વર્ષમાં છે. પીએમ મોદી તેમના છેલ્લા કાર્યકાળ દરમિયાન કુલ ત્રણ વખત ટ્રમ્પને મળ્યા હતા અને દરેક બેઠક ભારત-અમેરિકા સંબંધોમાં સીમા ચિહ્નરૂપ સાબિત થઈ હતી. આ બંને વચ્ચે પહેલી મુલાકાત જૂન 2017માં થઈ હતી. થોડા મહિના પહેલા જ રાષ્ટ્રપતિ બનેલા ટ્રમ્પે મોદીને વ્હાઇટ હાઉસમાં ડિનર માટે આમંત્રણ આપ્યું હતું.
ટ્રમ્પના કાર્યકાળ દરમિયાન વ્હાઇટ હાઉસમાં રાત્રિભોજન કરનાર મોદી પ્રથમ વૈશ્વિક નેતા બન્યા. બંને નેતાઓની બેઠક બાદ જારી કરાયેલા સંયુક્ત નિવેદનમાં ભારત અને અમેરિકાએ સરહદ પારના આતંકવાદ સહિત તમામ પ્રકારના આતંકવાદ વિરુદ્ધ ખૂબ જ કડક શબ્દોનો ઉપયોગ કર્યો હતો અને પાકિસ્તાનને સીધી ચેતવણી આપી હતી. ટ્રમ્પે કહ્યું કે ભારત અને અમેરિકાના આટલા મજબૂત સંબંધો પહેલા ક્યારેય નથી રહ્યા. થોડા મહિના પછી, અમેરિકા અને ભારત વચ્ચે ટુ-પલ્સ-ટુ મંત્રણા શરૂ કરવા માટે સમજૂતી થઈ. બંને વચ્ચે બીજી મુલાકાત હ્યુસ્ટનમાં આયોજિત મોદીના હાઉડી મોદી કાર્યક્રમ દરમિયાન થઈ હતી. વિદેશી નેતાને આવકારવા માટે અમેરિકાની ધરતી પર આયોજિત આ સૌથી મોટો કાર્યક્રમ હતો.
મોદી-ટ્રમ્પની મુલાકાત
બંને નેતાઓ વચ્ચે ત્રીજી બેઠક ફેબ્રુઆરી 2020 માં બે તબક્કામાં થઈ હતી, પ્રથમ અમદાવાદમાં અને પછી નવી દિલ્હીમાં. ટ્રમ્પ અને તેમનો પરિવાર સૌથી પહેલા પીએમ મોદીના ગૃહ રાજ્ય ગુજરાતમાં અમદાવાદ પહોંચ્યો હતો. ત્યાં નવનિર્મિત વિશાકલ સ્ટેડિયમમાં તેમનું સ્વાગત કરવામાં આવ્યું હતું. ટ્રમ્પના સ્વાગત માટે સ્ટેડિયમમાં લગભગ એક લાખ લોકો હાજર હતા. આ સ્વાગતથી ખુશ થઈને ટ્રમ્પે કહ્યું કે આજ પછી મારા હૃદયમાં ભારતનું હંમેશા વિશેષ સ્થાન રહેશે. બીજા દિવસે નવી દિલ્હીમાં બંને નેતાઓ વચ્ચે દ્વિપક્ષીય વાતચીત થઈ.
ભારત-અમેરિકા વ્યૂહરચના
સંયુક્ત નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ભારતને અમેરિકન મિલિટરી ટેક્નોલોજી આપવા માટે સમજૂતી થઈ છે. ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રની પણ વિગતવાર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. પ્રથમ વખત ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્ર સંબંધિત વર્તમાન ભાગીદારીને વ્યૂહાત્મક રીતે બદલવા અંગે વાતચીત થઈ હતી. વર્તમાન રાષ્ટ્રપતિ જો બિડેન સાથે પણ આ વાતચીત થઈ છે. સૈન્ય અને વ્યૂહાત્મક ક્ષેત્રોમાં ટ્રમ્પ સાથેના સંબંધો વધુ ગાઢ બને તેવી શક્યતા છે.
