મિશન 2024: મોદીને હરાવવા નીકળ્યા આ 16 પક્ષો, જાણો કોણ કેટલા પાણીમાં?

0
267

જો કોંગ્રેસ અને ભાજપ વચ્ચે સીધો મુકાબલો હતો તે બેઠકોના આંકડા પર નજર કરીએ તો ભાજપે 90% બેઠકો જીતી હતી અને કોંગ્રેસ માત્ર 10% બેઠકો જ જીતી શકી હતી.

 

લોકસભાની ચૂંટણીને એક વર્ષ કરતાં પણ ઓછો સમય બાકી છે, જેના કારણે રાજકીય પક્ષોએ તેમના સમીકરણો અને રાજકીય જોડાણો બનાવવાનું શરૂ કરી દીધું છે. આ જોતા ભાજપ વિરુદ્ધ વિપક્ષી એકતા માટે 23 જૂને એટલે આજે બિહારના પટનામાં વિપક્ષી પાર્ટીઓના નેતાઓની સામાન્ય બેઠક યોજાવા જઈ રહી છે. આ બેઠકમાં ભાજપને સત્તા પરથી હટાવવાની રણનીતિ પર ચર્ચા થશે, પરંતુ સવાલ એ છે કે પીએમ મોદીના વિજયરથને રોકવા માટે જે વિરોધ પક્ષો સામે આવ્યા છે તેમની રાજકીય તાકાત શું છે અને તેઓ મોદીને હરાવવા માટે કેવી રીતે એક થઈ શકશે? ભાજપ?

બિહારના મુખ્યમંત્રી નીતીશ કુમારે ભાજપ વિરુદ્ધ વિપક્ષી એકતાના અભિયાનનું કારણ હાથમાં લીધું છે અને તેમના નેતૃત્વમાં 16 વિપક્ષી પાર્ટીઓના વડાઓ પટનામાં યોજાયેલી બેઠકમાં ભાગ લઈ રહ્યા છે. કોંગ્રેસ, આરજેડી, જેડીયુ, જેએમએમ, એસપી, શિવસેના, એનસીપી, નેશનલ કોન્ફરન્સ, પીડીપી, ડીએમકે, ટીએમસી, સીપીઆઈ, સીપીઆઈ-એમએલ, સીપીએમ અને આમ આદમી પાર્ટી આ બેઠકમાં ભાગ લઈ રહ્યા છે. આ રીતે ઉત્તરથી લઈને દક્ષિણ સુધીના રાજકીય પક્ષો વિપક્ષી એકતાના મિશનમાં જોડાઈ રહ્યા છે, પરંતુ બધાનો પોતાનો રાજકીય એજન્ડા છે.

 

વિપક્ષ કેટલી સીટો પર અસર કરશે?

જો નીતીશ કુમાર વિપક્ષી પાર્ટીઓને એક કરવામાં સફળ રહે છે તો તેઓ લગભગ 450 સીટો પર ભાજપ સામે વન-ટુ-વન લડત આપી શકે છે. વિપક્ષી છાવણીમાં ઊભેલા પ્રાદેશિક પક્ષો પાસે 10 રાજ્યોમાં 269 સંસદીય બેઠકો છે, જો આપણે એવા રાજ્યોની બેઠકો પર નજર કરીએ જ્યાં તેમનો રાજકીય આધાર છે, પરંતુ તેમાંથી કોંગ્રેસ 38 બેઠકો પર ભાજપ સાથે સીધી સ્પર્ધામાં છે. આ રીતે 231 બેઠકો પર પ્રાદેશિક પક્ષો ભાજપની આગેવાની હેઠળના એનડીએ સામે નસીબ અજમાવી રહ્યા છે.

બીજી તરફ 208 બેઠકો પર કોંગ્રેસનો ભાજપ સાથે સીધો મુકાબલો છે. જો કે, 2019ની લોકસભા ચૂંટણીમાં કોંગ્રેસે દેશની કુલ 543 સંસદીય બેઠકોમાંથી માત્ર 421 બેઠકો પર ચૂંટણી લડી હતી. કોંગ્રેસ 421માંથી 52 બેઠકો જીતવામાં સફળ રહી અને લગભગ 200 લોકસભા બેઠકોમાં બીજા સ્થાને રહી.

પ્રાદેશિક પક્ષોની રાજકીય શક્તિ

વિપક્ષી એકતામાં જોડાનાર રાજકીય પક્ષોની તાકાત પર નજર કરીએ તો યુપીથી લઈને તમિલનાડુ સુધી લગભગ 10 રાજ્યો છે. વિપક્ષી છાવણીમાં ઉભેલી સપાનો આધાર યુપીમાં છે, જ્યાં લોકસભાની 80 બેઠકો આવે છે. NCP, શિવસેના (ઉદ્ધવ જૂથ)નો આધાર મહારાષ્ટ્રમાં છે, જેની પાસે 48 લોકસભા બેઠકો છે. એ જ રીતે, DMK પ્રભાવ સાથે તમિલનાડુમાં 42 લોકસભા બેઠકો, TMC પ્રભાવ સાથે પશ્ચિમ બંગાળમાં 42, JMMના ગઢ ઝારખંડમાં 14, આમ આદમી પાર્ટીના પ્રભાવ સાથે દિલ્હીમાં 7 અને પંજાબમાં 13 બેઠકો છે.

આ સિવાય કેરળમાં ડાબેરી પક્ષોના પ્રભાવવાળી 20 સંસદીય બેઠકો છે, જ્યારે બિહારમાં આરજેડી અને જેડીયુના પ્રભાવવાળી 40 લોકસભા બેઠકો છે. નેશનલ કોન્ફરન્સ અને પીડીપીના પ્રભાવ હેઠળ જમ્મુ-કાશ્મીરમાં 5 બેઠકો છે. આ રીતે લોકસભાની 269 બેઠકો બને છે. જો કે, કેરળમાં કોંગ્રેસની ડાબેરીઓ સાથે સીધી સ્પર્ધા છે, જ્યારે અન્ય રાજ્યોમાં પ્રાદેશિક પક્ષો કોંગ્રેસ કરતા વધુ સત્તા ધરાવે છે. આનો અર્થ એવો નથી કે કોંગ્રેસનો કોઈ પ્રભાવ નથી. કેરળને છોડીને બાકીના રાજ્યોમાં કોંગ્રેસ 38 સીટો પર બીજેપી સાથે સીધી લડાઈમાં છે.

કોંગ્રેસનો રાજકીય પ્રભાવ ધરાવતી બેઠકો

જો આપણે એવા રાજ્યોની બેઠકો પર નજર કરીએ જ્યાં કોંગ્રેસ અને ભાજપની સીધી ટક્કર છે, તો તે નીચે મુજબ છે. ગુજરાતમાં 26, રાજસ્થાનમાં 25, આસામમાં 14, છત્તીસગઢમાં 11, કર્ણાટકમાં 28, મધ્યપ્રદેશમાં 29, આસામમાં 14, હરિયાણામાં 11, ઉત્તરાખંડમાં 5, હિમાચલમાં 4, ગોવામાં 2, મણિપુર, અરુણાચલમાં 2 તેમાં 2 બેઠકો છે. આ સિવાય ચંદીગઢ-લદ્દાખ-લક્ષદ્વીપ, આંદામાન અને નિકોબારમાં એક-એક સીટ છે. આ પર કોંગ્રેસ મુખ્ય હરીફાઈમાં છે.

કોંગ્રેસનો પ્રભાવ એવા રાજ્યોમાં પણ છે, જ્યાં પ્રાદેશિક પક્ષો તેને પોતાનો ગઢ માને છે. મહારાષ્ટ્રમાં 14 બેઠકો છે, પંજાબમાં 13માંથી 6, બિહારમાં 40માંથી 6, તમિલનાડુમાં ચાર, ઉત્તર પ્રદેશમાં સાત, દિલ્હીમાં પાંચ, બંગાળમાં ત્રણ બેઠકો છે. આ સિવાય કોંગ્રેસે તેલંગાણા અને આંધ્રપ્રદેશ, ઓડિશા જેવા રાજ્યોમાં પ્રાદેશિક પક્ષો સાથે સ્પર્ધા કરવી પડી હતી.

પ્રાદેશિક પક્ષોમાં કેટલી સત્તા

ભાજપને સત્તામાં આવતા રોકવા માટે વિપક્ષી પાર્ટીઓ એકસાથે આવીને કેટલી તાકાત ધરાવે છે? 2019ના ચૂંટણી પરિણામોની વાત કરીએ તો પ્રાદેશિક પક્ષોને 97 બેઠકો મળી છે. યુપીમાં એસપી-બીએસપી-આરએલડીએ સાથે મળીને ચૂંટણી લડી હતી, ત્યારબાદ તે માત્ર 15 સીટો જીતી શકી હતી. સપાને 5 અને બસપાને 10 બેઠકો મળી હતી. સપાને પણ તેમાંથી બે બેઠકો ગુમાવવી પડી છે અને તેની પાસે માત્ર ત્રણ જ બેઠકો બચી છે. બસપા વિપક્ષી એકતાથી પોતાને દૂર રાખી રહી છે.

તે જ સમયે, જેડીયુએ બિહારમાં 16 બેઠકો જીતી હતી, પરંતુ એનડીએમાં રહીને. મહારાષ્ટ્રમાં, આધાર આધારિત એનસીપી પાંચ બેઠકો જીતી શકી હતી, જ્યારે શિવસેના (ઉદ્ધવ જૂથ)ને 18 બેઠકો મળી હતી, જેમાંથી માત્ર સાત સાંસદો જ રહ્યા હતા. તમિલનાડુમાં ડીએમકેને 24 બેઠકો મળી હતી, જ્યારે ડાબેરી પક્ષોને જોઈએ તો સીપીએમ 2 અને સીપીઆઈ ત્રણ બેઠકો જીતવામાં સફળ રહી હતી. જેએમએમ 1 અને નેશનલ કોન્ફરન્સ 3 સીટો જીતવામાં સફળ રહી હતી. આ રીતે વિપક્ષી પાર્ટીઓ પાસે હાલમાં માત્ર 86 સીટો બચી છે.

કોંગ્રેસની શક્તિ શું છે?

કોંગ્રેસે 2019ની લોકસભા ચૂંટણીમાં 421 બેઠકો પર ચૂંટણી લડી હતી, જ્યારે 2014ની ચૂંટણીમાં તે 464 બેઠકો પર લડી હતી. કોંગ્રેસ છેલ્લી ચૂંટણીમાં 52 બેઠકો જીતવામાં સફળ રહી હતી, જેમાં તેને કેરળમાંથી સૌથી વધુ બેઠકો મળી હતી. આ સિવાય અન્ય રાજ્યોમાં કોંગ્રેસ માત્ર એક કે બે બેઠકો જીતી શકી હતી. જો કે કોંગ્રેસ 200 બેઠકો પર બીજા નંબરે હતી. જો કોંગ્રેસ અને ભાજપ વચ્ચે સીધો મુકાબલો હતો તે બેઠકોના આંકડા પર નજર કરીએ તો ભાજપે 90% બેઠકો જીતી હતી અને કોંગ્રેસ માત્ર 10% બેઠકો જ જીતી શકી હતી. 2014માં પણ આ જ રીતે ભાજપ જીતવામાં સફળ રહી હતી, જેના કારણે કોંગ્રેસ લોકસભામાં પોતાનો વિરોધ પક્ષનો નેતા બનાવી શકી ન હતી.

 

ભાજપ સાથે કેવી રીતે ટક્કર કરશો?

કોંગ્રેસ અને વિપક્ષી પાર્ટીઓની રાજકીય શક્તિને જોતા સવાલો ઉઠી રહ્યા છે કે તેઓ 2024ની લોકસભા ચૂંટણીમાં ભાજપને ત્રીજી વખત સત્તામાં આવતાં કેવી રીતે રોકી શકશે. આ માટે વિપક્ષો એ ફોર્મ્યુલા પર આગળ વધી રહ્યા છે કે ભાજપ સામે વન-ટુ-વન લડાઈ થવી જોઈએ, જેના માટે વિપક્ષ સંયુક્ત રીતે 475 બેઠકો પર ઉમેદવાર ઉભા રાખવા માંગે છે. જો કે હજુ સુધી કોંગ્રેસ કે છત્રપ બંને આ માટે તૈયાર નથી.

કોંગ્રેસ રાષ્ટ્રીય પક્ષ હોવાને કારણે ઓછામાં ઓછી 300 બેઠકો પર ચૂંટણી લડવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે, જ્યારે પ્રાદેશિક પક્ષો ઈચ્છે છે કે કોંગ્રેસ માત્ર 225 બેઠકો પર ચૂંટણી લડે. તેવી જ રીતે, પ્રાદેશિક પક્ષો પોતપોતાના રાજ્યોમાં કોંગ્રેસને વધુ રાજકીય જગ્યા આપવાના મૂડમાં નથી જ્યારે કોંગ્રેસ વિવિધ રાજ્યોમાં ચૂંટણી માટે બેઠકો આપવા માંગે છે. વિપક્ષી એકતા અને જટિલ સમીકરણોમાં ઘણી સમસ્યાઓ છે, જેના કારણે પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે કે અમે ભાજપ સાથે કેવી રીતે ટક્કર આપીશું?