ટ્રમ્પ રાષ્ટ્રપતિ : ભારતને ફાયદો કે નુકસાન?

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ રાષ્ટ્રપતિ બનશે તો ભારતના બે પાડોશી પાકિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશ પ્રત્યે અમેરિકાનું વલણ બદલાઈ શકે છે

નવીદિલ્હી તા. 6
અમેરિકામાં રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીના પરિણામો આવી ગયા છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ આ ચૂંટણી જીતીને અમેરિકાના 47માં રાષ્ટ્રપતિ બન્યા છે. જો કે સમગ્ર વિશ્વની સાથે ભારતની પણ નજર અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ કોણ બનશે તેના પર ટકેલી હતી. હવે જોવાનું એ રહે છે કે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ રાષ્ટ્રપતિ બન્યા બાદ ભારતના કયા ક્ષેત્રોને ફાયદો અને નુકસાન થવાની સંભાવના છે. પાંચ મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્રો પર ચર્ચા કરવામાં આવી છે જ્યાં ભારત માટે અમેરિકાની નીતિ મહત્વની છે. જો ચીનની વાત કરીએ તો અમેરિકાના છેલ્લા ત્રણ રાષ્ટ્રપતિ ઓબામા, ટ્રમ્પ અને બિડેનનું ચીનના મામલે ભારત સાથે સહયોગનું વલણ હતું. તો આવી સ્થિતિમાં ટ્રમ્પ સરકારની વાપસી બાદ પણ ચીનના મામલામાં ભારતને અમેરિકાનું સમર્થન જળવાઈ શકે છે.
જો ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ રાષ્ટ્રપતિ બનશે તો ભારતના બે પાડોશી પાકિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશ પ્રત્યે અમેરિકાનું વલણ બદલાઈ શકે છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પાકિસ્તાનના પૂર્વ વડાપ્રધાન ઈમરાન ખાનની નજીક જોવા મળ્યા છે. બીજી તરફ ટ્રમ્પ બાંગ્લાદેશની યુનુસ સરકારને લોકશાહી તરફી તરીકે જુએ છે. તેથી આ મામલે ભારત પ્રભાવિત થઈ શકે છે.
તે જ સમયે, જો આપણે ઇઝરાયેલ-ઇરાન યુદ્ધની વાત કરીએ તો, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પહેલા દિવસથી જ ઇરાનને પોતાનો દુશ્મન માનશે અને ઇરાન સાથે યુદ્ધ વધવાની સંભાવના છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અર્થતંત્ર અંગે અલગતાવાદી અને સંરક્ષણવાદી વલણ ધરાવે છે. કારણ કે અમેરિકા ભારતનું સૌથી મોટું વેપારી ભાગીદાર છે, આ ભારત માટે મોટી ચિંતાનો વિષય બની શકે છે. જોકે, શસ્ત્રો, ગુપ્તચર સહયોગ, ટેક્નોલોજી અને ડિફેન્સ હાર્ડવેરમાં અમેરિકાના સહયોગમાં બહુ ફેરફાર નહીં થાય.
સાથે જ વેપારની બાબતો પર પણ તેની અસર થવાની શક્યતા છે. ટ્રમ્પે કહ્યું હતું કે વિદેશી ઉત્પાદનો પર સૌથી વધુ ટેરિફ લાદવામાં આવે છે. આવી સ્થિતિમાં ભારતને અસર થઈ શકે છે. તેમના અગાઉના કાર્યકાળ દરમિયાન ટ્રમ્પે આર્થિક અને વેપાર નીતિઓમાં અમેરિકાને સર્વોપરી રાખ્યું હતું. ઘણા આંતરરાષ્ટ્રીય કરારોમાંથી અમેરિકાને બાકાત રાખવામાં આવ્યું હતું. આ વખતે પણ ટ્રમ્પ પ્રશાસન માત્ર અમેરિકા કેન્દ્રિત નીતિઓ પર ભાર મૂકશે. ટ્રમ્પે તાજેતરમાં જ ભારત પર આયાત જકાત વધારવાની વાત કરી હતી. આવી સ્થિતિમાં ભારતના આઈટી, ફાર્માસ્યુટિકલ અને ટેક્સટાઈલ સેક્ટરને ટ્રમ્પની નવી ઈમ્પોર્ટ ડ્યૂટીની અસર થઈ શકે છે.
આયાત અને ટેરિફ પર ચર્ચા કરતી વખતે ટ્રમ્પે કહ્યું હતું કે ભારત એક મોટો દુરુપયોગ કરનાર છે. આ લોકો સૌથી હોશિયાર હોય છે. તેઓ પછાત નથી. આયાતની બાબતમાં ભારત ટોચ પર છે, જેનો ઉપયોગ તે આપણી સામે કરે છે. જો કે, તેણે પીએમ મોદીને પોતાનો મિત્ર ગણાવી તેની પ્રશંસા કરી. હા, જો ટ્રમ્પ એવી વેપાર નીતિ પર કામ કરે છે જે ચીનથી પોતાને દૂર રાખે છે, તો તે ભારત માટે એક તક બની શકે છે. ભારત આ સ્થિતિનો લાભ લઈને ચીનની અમેરિકન કંપનીઓને ભારતમાં રોકાણ કરવા આકર્ષિત કરી શકે છે. છેલ્લી મુદતમાં, ટ્રમ્પે ઇમિગ્રેશન, ખાસ કરીને ઇં-1ઇ વિઝા પ્રોગ્રામ પર કડક વલણ અપનાવ્યું છે. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે વિદેશી કામદારો માટે વેતન ઘટાડવા અને વધારાના નિયંત્રણો લાદવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, જેનાથી ભારતીય આઇટી પ્રોફેશનલ્સ અને ટેક્નોલોજી કંપનીઓ સામે પડકારો ઉભા થયા હતા.
જો આ નીતિ ફરીથી લાગુ કરવામાં આવશે, તો તે ભારતીય વ્યાવસાયિકોને અસર કરી શકે છે અને ભારતીય વ્યાવસાયિકો માટે અમેરિકામાં નોકરીની સંભાવનાઓ ઘટાડી શકે છે. ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે સંરક્ષણ અને સૈન્ય સહયોગ વર્ષોથી મજબૂત બન્યો છે. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રના નેતૃત્વમાં ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે સંરક્ષણ સહયોગ વધુ સારી અને મજબૂત બનવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
ટ્રમ્પના પાછલા કાર્યકાળ દરમિયાન, ઈન્ડો-પેસિફિક (ભારત એટલે કે હિંદ મહાસાગર અને અમેરિકા એટલે કે પેસિફિક મહાસાગર) ક્ષેત્રમાં ચીનના પ્રભાવને ઘટાડવા માટે ક્વાડ ગ્રૂપ દ્વારા અમેરિકા, ભારત, જાપાન અને ઑસ્ટ્રેલિયા વચ્ચેની સુરક્ષા ભાગીદારીને મજબૂત બનાવવામાં આવી હતી. તે જ સમયે, ચીન અને પાકિસ્તાન જેવા પાડોશી દેશો સાથે તણાવ વચ્ચે વધારાની સંયુક્ત લશ્કરી કવાયત, શસ્ત્રોનું વેચાણ અને ટેક્નોલોજીનું ટ્રાન્સફર ભારતની સંરક્ષણ ક્ષમતાઓને મજબૂત બનાવી શકે છે.