CBIના 60 સ્થળો પર રાષ્ટ્રવ્યાપી દરોડા
દિલ્હી એનસીઆર, પુણે, ચંદીગઢ, નાંદેડ, કોલ્હાપુર અને બેંગલુરુ સહિત અનેક શહેરોમાં તપાસનો ધમધમાટ
નવીદિલ્હી, તા. 25
CBIએ મંગળવારે રૂૂ. 6,600 કરોડના ગેઇન બિટકોઇન ક્રિપ્ટોકરન્સી કૌભાંડની તપાસના ભાગરૂૂપે દેશભરમાં 60 સ્થળોએ એક સાથે દરોડા પાડ્યા હતા. તપાસ એજન્સીએ એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે દિલ્હી એનસીઆર, પુણે, ચંદીગઢ, નાંદેડ, કોલ્હાપુર અને બેંગલુરુ સહિત અનેક શહેરોમાં દરોડા પાડવામાં આવ્યા હતા, જે દરમિયાન મુખ્ય આરોપીઓ સાથે કથિત રીતે જોડાયેલા જગ્યાઓની શોધ કરવામાં આવી હતી. અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે અન્ય ઘણા પ્લેટફોર્મ દ્વારા આચરવામાં આવેલ આ પોન્ઝી કૌભાંડ કથિત રીતે અમિત ભારદ્વાજ (હવે મૃતક) અને તેના ભાઈ અજય ભારદ્વાજ દ્વારા માસ્ટરમાઇન્ડ કરવામાં આવ્યું હતું. તેણે જણાવ્યું કે 2015માં શરૂૂ થયેલો આ ગેરકાયદેસર કારોબાર વેરિએબલટેક પ્રાઈવેટ લિમિટેડના નામે ચાલતો હતો. કેન્દ્રીય એજન્સીએ જણાવ્યું હતું કે આ યોજનાએ રોકાણકારોને 18-મહિનાના સમયગાળામાં બિટકોઇન પર દર મહિને 10 ટકાના અસાધારણ વળતરની લાલચ આપી હતી અને તેમને બાહ્ય એક્સચેન્જોમાંથી ડિજિટલ ચલણ ખરીદવા અને “ક્લાઉડ માઇનિંગ” કોન્ટ્રાક્ટ દ્વારા ગેઇન બિટકોઇનમાં જમા કરવા કહ્યું હતું. પ્રવક્તાએ જણાવ્યું હતું કે, “મોડલ મલ્ટિ-લેવલ માર્કેટિંગ (MLM) ના આધારે કાર્યરત હતું, જે સામાન્ય રીતે પિરામિડ જેવી પોન્ઝી સ્કીમ્સ સાથે સંકળાયેલું છે, જ્યાં ચૂકવણી નવા રોકાણકારોને ઉમેરવા પર આધારિત છે.”
શરૂૂઆતના દિવસોમાં, રોકાણકારોને બિટકોઇનમાં ચૂકવણી કરવામાં આવી હતી, જેણે લોકોમાં તે એક આકર્ષક સાહસ હોવાનો ભ્રમ ઉભો કર્યો હતો. જો કે, 2017 સુધીમાં નવી મૂડીનો પ્રવાહ ધીમો પડતાં સત્ય બહાર આવવા લાગ્યું. “નુકસાનને આવરી લેવાના પ્રયાસરૂૂપે, ગેઇનબિટકોઇને એકપક્ષીય રીતે ચુકવણીને તેની કથિત ઇન-હાઉસ ક્રિપ્ટોકરન્સી ખઈઅઙ માં રૂૂપાંતરિત કરી, જેનું મૂલ્ય બિટકોઇન કરતા નોંધપાત્ર રીતે ઓછું હતું, જેનાથી રોકાણકારો મૂંઝવણમાં મૂકાયા,” નિવેદનમાં જણાવાયું છે. મોટા પાયે કૌભાંડ અને તેની જટિલતાને લીધે, સમગ્ર ભારતમાં જમ્મુ અને કાશ્મીરથી મહારાષ્ટ્ર અને દિલ્હીથી પશ્ચિમ બંગાળ સુધી અનેક FIR દાખલ કરવામાં આવી હતી.
ગેરરીતિઓના વ્યાપક સ્વરૂૂપ અને તેની વૈશ્વિક અસરને ધ્યાનમાં રાખીને, સુપ્રીમ કોર્ટે આ તપાસ સેન્ટ્રલ બ્યુરો ઑફ ઇન્વેસ્ટિગેશનને સોંપી. સીબીઆઈના નિવેદનમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે, “તપાસ એજન્સીએ આ કેસોને પોતાના હાથમાં લઈ લીધા છે અને છેતરપિંડીના તળિયે પહોંચવા, તમામ આરોપી પક્ષકારોને ઓળખવા અને વૈશ્વિક વ્યવહારો સહિત ઉચાપત કરાયેલા ભંડોળને શોધી કાઢવા માટે એક વ્યાપક તપાસ કામગીરી હાથ ધરવામાં આવી રહી છે.” એજન્સીએ જણાવ્યું હતું કે, સર્ચ દરમિયાન, કેટલાક ક્રિપ્ટો વોલેટ્સ, ડિજીટલ પુરાવા અને ઈમેલ/ક્લાઉડમાં હાજર ડિજિટલ ઉપકરણો પણ જપ્ત કરવામાં આવ્યા છે.
આ યોજના 2017 થી પડી ભાંગી
શરૂૂઆતના દિવસોમાં, રોકાણકારોને બિટકોઈનમાં ચૂકવણી કરવામાં આવતી હતી, પરંતુ 2017 સુધીમાં જ્યારે નવા રોકાણકારો આવવાનું બંધ થઈ ગયું, ત્યારે આ યોજના ધીમે ધીમે પડી ભાંગવા લાગી. કૌભાંડને છુપાવવા માટે, ગેઇનબિટકોઇને તેના રોકાણકારોને બિટકોઇનને બદલે MCAP નામની તેની પોતાની ક્રિપ્ટોકરન્સીમાં ચૂકવણી કરવાનું શરૂૂ કર્યું, જેનું બજારમાં બહુ ઓછું મૂલ્ય હતું. જેના કારણે રોકાણકારોને ભારે નુકસાન થયું હતું.
